Sejmowa Komisja do Spraw Petycji skierowała do premiera dezyderat, w którym proponuje zmiany w prawie samorządowym dotyczące obowiązku prawidłowego deklarowania miejsca zamieszkania przez radnych. Postulat obejmuje m.in. wprowadzenie obowiązkowego oświadczenia o miejscu stałego zamieszkania składanymi pod rygorem odpowiedzialności karnej. Celem dezyderatu jest wywołanie działań rządu prowadzących do nowelizacji przepisów.
Autorzy wniosku argumentują, że obecne regulacje nie zapewniają skutecznych mechanizmów weryfikacji, czy radny faktycznie mieszka na terenie gminy, powiatu lub województwa, które reprezentuje. W praktyce o miejscu zamieszkania decyduje głównie oświadczenie samego radnego, co – zdaniem Komisji – stwarza ryzyko nadużyć i osłabia zaufanie do instytucji samorządowych. W dezyderacie wskazano, że brak realnego związku z danym terenem może wpływać na jakość reprezentacji i legitymację podejmowanych decyzji.
Proponowane rozwiązanie zakłada, że składane oświadczenie byłoby obwarowane sankcjami karnymi w przypadku podania nieprawdziwych informacji. Dezyderat wyraźnie przewiduje, iż konsekwencje mogłyby obejmować odpowiedzialność karną, łącznie z możliwością kary pozbawienia wolności. Mechanizm taki ma pełnić funkcję zarówno sankcyjną, jak i prewencyjną – zniechęcać do składania niezgodnych z rzeczywistością deklaracji oraz ułatwiać egzekwowanie wymogów związanych z mandatem radnego.
Obowiązujące przepisy formalnie przewidują możliwość wygaszenia mandatu w przypadku niespełnienia warunku zamieszkania, jednak praktyka pokazuje, że postępowania w tej sprawie bywają długotrwałe, skomplikowane i kontrowersyjne. Komisja podkreśla potrzebę większej transparentności i efektywnych narzędzi weryfikacyjnych, które ograniczyłyby zjawisko tzw. „adresów na papierze” i pozwoliły na szybsze ustalanie stanu faktycznego.
Sejmowa Komisja do Spraw Petycji nie przesądza jeszcze o ostatecznym kształcie proponowanych przepisów. Skierowany do premiera dezyderat ma charakter postulatu do podjęcia działań legislacyjnych; dalsze kroki obejmują analizę rządową oraz prace parlamentarne nad ewentualnym projektem nowelizacji prawa samorządowego.
