W Oddziale Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie przedstawiono największy po 1989 roku zespół archiwaliów Wojsk Ochrony Pogranicza oraz służb bezpieczeństwa pozyskanych przez IPN. Podczas konferencji prasowej wystąpili prokurator Andrzej Pozorski, dyrektor Głównej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, prokurator Marek Rabiega, naczelnik Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu w Szczecinie, oraz Krzysztof Męciński, dyrektor Oddziału IPN w Szczecinie.

Prokurator Pozorski poinformował, że dokumenty powstały w wyniku działalności zwiadu WOP, a także wytworzono je przez służby bezpieczeństwa, Urząd Bezpieczeństwa Publicznego, Milicję Obywatelską i Akademię Spraw Wewnętrznych. Pierwsze zabezpieczenia materiału dokonano w listopadzie 2025 r. w Koszalinie, a następnie podczas skoordynowanych przeszukań w lutym 2026 r. w dziewięciu miejscach na terenie kraju.

Reklama

Śledztwo prowadzi Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu w Szczecinie pod kierownictwem prok. Marka Rabiegi. 14 listopada 2025 r. przeprowadzono przeszukanie pomieszczeń mieszkalnych i gospodarczych byłego funkcjonariusza operacyjnego zwiadu Bałtyckiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza. W toku tych czynności, jak poinformował prokurator Pozorski, zabezpieczono kilka tysięcy oryginalnych dokumentów operacyjnych wytworzonych przez zwiad WOP.

Po uzyskaniu dalszych dowodów, 24 lutego 2026 r. przeprowadzono skoordynowane przeszukania w dziewięciu lokalizacjach w województwach zachodniopomorskim, pomorskim, podlaskim, wielkopolskim i dolnośląskim. Prok. Marek Rabiega podał, że łącznie zabezpieczono 172 jednostki zwarte, 15 teczek pracy i personalnych tajnych współpracowników oraz 8382 dokumenty luźne. Wśród pozyskanych materiałów znajdują się także dokumenty wytworzone po 1990 r., od których nie została zniesiona klauzula tajności — co, zdaniem prokuratury, może wypełniać znamiona przestępstwa określonego w art. 276 Kodeksu karnego. Prokurator Rabiega dodał, że niektóre z zabezpieczonych dokumentów oficjalnie nie istniały, gdyż wcześniej zostały podobno zniszczone.

Prokurator Rabiega zaapelował, by osoby posiadające dokumenty mogące stanowić zasób archiwalny IPN lub wątpliwe pod tym kątem, zgłaszały je do Oddziałowego Archiwum IPN celem oceny. Zaznaczył, że dobrowolne przekazanie materiałów może stanowić podstawę do zaniechania ścigania danej osoby. Jak wskazał, priorytetem prokuratury jest odzyskanie tych materiałów ze względu na ich wartość dla historii Polski.

Dyrektor szczecińskiego Oddziału IPN Krzysztof Męciński podkreślił, że Oddział nie ustanie w procesie odzyskiwania dokumentów należących do zasobu archiwalnego IPN. Zaznaczył, iż dokumenty te stanowią materialne świadectwo działalności organów bezpieczeństwa, które – jego zdaniem – działały na szkodę obywateli i powinny być wykorzystywane w prowadzeniu postępowań wobec tych osób.

Analizą zabezpieczonych materiałów dla potrzeb prokuratury zajmują się archiwiści Oddziałowego Archiwum IPN w Szczecinie. Naczelnik Archiwum Tomasz Dźwigał poinformował, że w zasobie znajdują się materiały administracyjne, zbiory wewnętrznej biblioteki oraz materiały operacyjne zwiadu WOP, w tym materiały agenturalne dotyczące tajnych współpracowników.

Śledztwo jest kontynuowane. Prokurator Marek Rabiega poinformował, że do sprawy pojawiły się dwa nowe wątki, o których na obecnym etapie nie udziela dodatkowych informacji.

Źródło i foto: Instytut Pamięci Narodowej oddział w Szczecinie

Przeczytaj też: