Od kilku lat 14 kwietnia w całym kraju obchodzone jest ustanowione przez Sejm Święto Chrztu Polski. Historycy uznają, że prawdopodobnie właśnie tego dnia w 966 roku Mieszko I przyjął sakrament, co stanowi punkt odniesienia dla narodowych obchodów.
W Stargardzie obchody miały charakter uroczysty i symboliczny. Jak co roku, pod pomnikiem „Stargardzianie Ojczyźnie – w setną rocznicę odzyskania niepodległości” złożone zostały symboliczne, biało-czerwone kwiaty. Zgromadzenie miało charakter upamiętniający i nie zawierało oficjalnych przemówień o charakterze politycznym.
Warto zapoznać się z opracowaniem przygotowanym przez Mirosława Opęchowskiego z Muzeum Archeologiczno-Historycznego, które poszerza kontekst historyczny wydarzenia i lokalnych obchodów. Opracowanie to stanowi uzupełnienie miejskich upamiętnień i może służyć jako źródło informacji dla osób zainteresowanych historią chrystianizacji Polski i jej lokalnymi aspektami.
Cały tekst wraz z obrazem autorstwa Jana Matejki można zobaczyć poniżej.
„Piękny widok”. O tempora o mores [O czasy, o obyczaje. Cyt. Cyceron w mowie przeciwko Katylinie]. O malarskiej wizji Chrztu Polski Jana Matejki.
Zaprowadzenie chrześcijaństwa R. P. 965. Szkic malarski z cyklu: Dzieje cywilizacji w Polsce. Olej na desce dębowej o wym. 79 x 120 cm. Stanowi własność Muzeum Narodowego w Warszawie, a obejrzeć go można na Zamku Królewskim w tym mieście.
Pierwotnie obrazy z tego cyklu miały stanowić o wystroju malarskim gmachu Politechniki Lwowskiej. Ale zamiaru tego nie zrealizowano. Lwowskie Prezydium Namiestnictwa wycofało się z zamówienia, pozostały tylko szkice malarskie, które przygotował J. Matejko w latach 1888-1889. Ten, którym się zajmujemy, powstał jako ostatni. Cykl obejmował najważniejsze wydarzenia w historii Polski od wprowadzenia chrześcijaństwa do Konstytucji 3 Maja. Dobór wydarzeń wskazywał ich najwyższą rangę w rozwoju cywilizacji w Polsce. Ale przejdźmy do tytułowego szkicu.
Początkowo obraz miał nosić tytuł Chrzest króla Mieczysława [tak wtedy określano Mieszka], ale ostatecznie autor przyjął koncepcję stworzenia historiozoficznej wizji malarskiej wprowadzenia chrześcijaństwa w Polsce. Stanowi więc swoistą syntezę postaci i zdarzeń przed, teraz i po tym doniosłym wydarzeniu. Nieprzypadkowo w tytule obrazu pojawia się data 965 r., wtedy do Polski przybyła księżniczka czeska Dobrawa, aby poślubić Mieszka.
Wydarzenia przedstawione na obrazie odbywają się na brzegu Jeziora Lednickiego [Ostrów Lednicki to wysoce prawdopodobne miejsce chrztu]. Dominującą postacią jest książę Mieszko I, wsparty lewą ręką o krzyż, a prawą o symbolizujący władzę miecz. Lewą nogą opiera się o rozbity posąg pogańskiego bożka. Za krzyżem stoją wojowie z książęcej drużyny. Kolejną dominantą, tym razem po lewej stronie obrazu jest postać świętego Wojciecha w biskupim stroju. Udziela chrztu Czciborowi – młodszemu bratu księcia. Świetlisty strój wyróżnia Dobrawę, żonę księcia, ta trzyma w dłoni zapaloną świecę symbolizującą Wiarę. Wątków i postaci na obrazie jest wiele, choćby ubrany na czarno Radzim Gaudenty, brat świętego Wojciecha, pierwszy arcybiskup gnieźnieński.
Tych, którzy chcieliby poznać więcej zachęcam do lektury. Polecam choćby pracę Barbary Ciciory i Andrzeja Marka Wyrwy: Zaprowadzenie chrześcijaństwa w Polsce. Krótkie studium obrazu Jana Matejki „Zaprowadzenie chrześcijaństwa R.P. 965”, Dziekanowice – Lednica 2013, Wydanie Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy.
