Lato to okres zwiększonej aktywności społecznej dzieci i młodzieży: wyjazdy na kolonie, obozy, festiwale czy spotkania z rówieśnikami sprzyjają nawiązywaniu nowych relacji i samodzielnym decyzjom. Jednocześnie sytuacje te mogą wiązać się z ekspozycją na propozycje sięgania po narkotyki i inne substancje psychoaktywne.
Wakacyjne wyjazdy często oznaczają wejście do nowych grup rówieśniczych. Czynniki psychologiczne, takie jak potrzeba akceptacji, dążenie do podkreślenia własnej odwagi lub chęć wpisania się w grupę, mogą przekładać się na podejmowanie ryzykownych zachowań. W takich okolicznościach pojawiają się propozycje „spróbowania tylko raz”, które mogą być postrzegane jako nieszkodliwe, a jednocześnie stanowić punkt wyjścia do dalszego zażywania.
Zmiany w życiu młodych ludzi — na przykład zakończenie kolejnego etapu edukacji — często wiążą się z poczuciem wejścia w dorosłość. W efekcie niektórzy nastolatkowie zaczynają testować własne granice, zakładając, że są wystarczająco dojrzali do samodzielnych decyzji. Z punktu widzenia profilaktyki istotne jest podkreślenie, że dojrzałość społeczna obejmuje także umiejętność przewidywania konsekwencji i dokonywania odpowiedzialnych wyborów.
Zażywanie narkotyków i nowych substancji psychoaktywnych (NPS) wiąże się z wieloma negatywnymi skutkami. Do najczęściej wymienianych konsekwencji należą: utrata kontroli nad zachowaniem, problemy zdrowotne (w tym ostre zatrucia i długoterminowe zaburzenia psychiczne), konflikty z prawem oraz pogorszenie relacji rodzinnych i rówieśniczych. W przypadku nowych substancji psychoaktywnych szczególnie istotne jest to, że skład preparatów bywa nieznany, a działanie — nieprzewidywalne.
Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Narkomanii, obchodzony był 26 czerwca i stanowi okazję do przypomnienia o roli wiedzy oraz działań profilaktycznych. Badania nad efektywnością programów profilaktycznych wskazują, że działania oparte na rzetelnej informacji, rozwijaniu umiejętności odmawiania oraz budowaniu sieci wsparcia są bardziej skuteczne niż zakazy i represje. Równie ważne są: nadzór dorosłych podczas wyjazdów, dostęp do informacji o zagrożeniach oraz szybkie reagowanie w sytuacjach kryzysowych.
Praktyczne formy wsparcia i prewencji obejmują:
- edukację młodzieży i rodziców na temat rodzajów substancji i ich skutków;
- rozwijanie umiejętności asertywnego odmawiania i radzenia sobie z presją rówieśników;
- zapewnienie odpowiedniego nadzoru i opieki podczas wyjazdów grupowych;
- dostęp do informacji o lokalnych punktach pomocy, służbach ratunkowych oraz instytucjach oferujących wsparcie terapeutyczne;
- współpracę organizatorów wyjazdów z rodzicami i instytucjami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo.
Wakacje mogą sprzyjać odpoczynkowi, rozwijaniu zainteresowań i budowaniu wartościowych doświadczeń. W kontekście zapobiegania używaniu substancji psychoaktywnych kluczowe są wiedza, świadomość zagrożeń oraz możliwość podejmowania świadomych decyzji. Informacja i dostęp do wsparcia pomagają ograniczać ryzyko oraz zwiększać bezpieczeństwo młodych osób podczas letnich wyjazdów.
