Wraz z ociepleniem i nadejściem wczesnowiosennej aury w lasach pojawiają się pierwsze grzyby sezonu. Do jednych z najwcześniejszych należą czarki — niewielkie, intensywnie czerwone owocniki, które wyróżniają się na tle jeszcze szarej leśnej runi. W literaturze mykologicznej najczęściej wymieniane gatunki to Sarcoscypha coccinea i Sarcoscypha austriaca, chociaż w potocznym użyciu określenie „czarka” obejmuje wszystkie podobne, miseczkowate grzyby o jaskrawym zabarwieniu.
Wygląd i habitat
Czarki tworzą miseczkowate, jasno- lub intensywnie czerwone owocniki, zwykle nisko przy ziemi. Rosną przede wszystkim na rozkładającym się drewnie drzew liściastych, w wilgotnych zakamarkach lasu, często w pobliżu strumieni oraz wśród gałęzi i liści. Występują zarówno pojedynczo, jak i w skupiskach. Sezon ich pojawiania się jest wczesny — przy łagodnych zimach mogą występować już od stycznia, a sezon trwa często do maja.
Wartość odżywcza
Analizy składu chemicznego czarek wskazują na obecność substancji odżywczych: beta-karotenu oraz witamin — A, C, D i z grupy B — a także mikroelementów, takich jak żelazo, cynk i potas. Dzięki temu grzyby te mogą stanowić źródło wybranych witamin i minerałów w diecie sezonowej.
Jadalność i cechy kulinarne
Czarki są gatunkami jadalnymi. W odróżnieniu od wielu innych grzybów, można je spożywać także na surowo. Opisuje się ich smak jako zbliżony do rzodkiewki; tekstura bywa określana jako dość twarda i lekko gumowata, co dla niektórych konsumentów może być wadą. Intensywna czerwień miąższu jest stosunkowo trwała i utrzymuje się również po obróbce termicznej.
Status prawny i rola w ekosystemie
W Polsce czarki były objęte ochroną, jednak w 2014 roku zostały z niej wykreślone (2014). Obecnie pełnią istotną funkcję ekologiczną jako organizmy saprotroficzne — uczestniczą w rozkładzie materii organicznej, przyczyniając się do krążenia składników pokarmowych w lesie.
Uwaga praktyczna
Ze względu na niskie, ukryte położenie owocników w wilgotnych miejscach, czarki bywają łatwe do przeoczenia. Ich rozpoznawanie opiera się przede wszystkim na charakterystycznym, jaskrawoczerwonym zabarwieniu i miseczkowatym kształcie oraz występowaniu na martwym drewnie liściastym. W przypadku zbierania grzybów zawsze zaleca się ostrożność i pewność identyfikacji, zwłaszcza przy mniej typowych okazach.
