Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie Krzysztof Męciński oraz prezes Stowarzyszenia Kresy Wschodnie – Dziedzictwo i Pamięć Bartłomiej Ilcewicz zapraszają na uroczyste obchody Narodowego Dnia Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. Uroczystości odbędą się w najbliższy piątek, 10 lipca, przy pomniku Pamięci Ofiar nacjonalistów ukraińskich w latach 1939–1947 na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie i rozpoczną się o godz. 12:00.
Obchodom towarzyszy wystawa “Wołyń 1943. Wołają z grobów, których nie ma”, eksponowana w szczecińskiej archikatedrze pw. św. Jakuba Apostoła (wystawa dostępna będzie do końca wakacji). Dzień wcześniej, w czwartek, 9 lipca o godz. 17:30 w Przystanku Historia w Szczecinie (Plac Brama Portowa 1) zaplanowano pokaz filmów dokumentalnych pt. “Dzieci Wołynia” (wstęp wolny).
Narodowy Dzień Pamięci obchodzony jest corocznie 11 lipca. W ustawie z 4 czerwca 2025 r. o ustanowieniu tego święta (Dz.U. z 2025 r., poz. 891) podkreślono, że „męczeńska śmierć z powodu przynależności do narodu polskiego zasługuje na pamięć w formie dnia wyróżnianego corocznie przez państwo polskie, w którym ofiarom będzie oddawany hołd”. Dotychczas dzień ten obchodzono na mocy uchwały Sejmu RP z 22 lipca 2016 roku.
W ustawowym uzasadnieniu przypomniano, że „w latach 1939–1946 nacjonaliści ukraińscy z Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) oraz innych ukraińskich formacji nacjonalistycznych działających na ziemiach Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej (województwa wołyńskie, tarnopolskie, stanisławowskie, lwowskie, poleskie) oraz obecnych województw lubelskiego i podkarpackiego dokonali na ludności polskiej zbrodni ludobójstwa”.
Ustawa wskazuje dalsze ustalenia badawcze: „Zamordowali ponad 100000 Polaków, głównie mieszkańców wsi, zniszczyli ich mienie i doprowadzili do uchodźstwa z Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej setek tysięcy Polaków. Apogeum tej zbrodni przypada na lipiec 1943 r., a symboliczną datą hekatomby Polaków z rąk ukraińskich nacjonalistów jest dzień 11 lipca 1943 r., kiedy Polacy byli mordowani w około 100 miejscowościach”.
W świetle przytoczonego w ustawie prawa międzynarodowego, mordy popełnione przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej kwalifikowane są jako ludobójstwo. Zgodnie z najnowszymi szacunkami polskich badaczy, w latach 1939–1947 z rąk ukraińskich nacjonalistów zginęło nawet ponad 120000 obywateli Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej: ok. 60000 na Wołyniu i co najmniej 60000 w Małopolsce Wschodniej (woj. lwowskie, stanisławowskie i tarnopolskie), na Polesiu i na Lubelszczyźnie.
Organizatorzy wydarzeń w Szczecinie podkreślają charakter upamiętniający i edukacyjny obchodów oraz zapraszają mieszkańców do udziału w ceremonii, wystawie i pokazie filmowym.