Projekt nowelizacji Prawa oświatowego, zaprezentowany przez rząd, ma na celu dostosowanie funkcjonowania szkół podstawowych do prognozowanego spadku liczby dzieci i młodzieży. Z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że liczba ludności w Polsce do roku 2060 zmaleje o 6,7 miliona, co przekłada się na spadek o 22 proc. Szczególnie widać to będzie w grupie wiekowej 7–14 lat, gdzie przewiduje się zmniejszenie o 5 proc. do 2029 roku, osiągając aż 30 proc. do 2060 roku.
Nowe przepisy mają na celu umożliwienie samorządom elastycznego zarządzania małymi placówkami oświatowymi, których istnienie może być zagrożone przez zmiany demograficzne. W myśl projektu, szkoły podstawowe będą mogły pełnić dodatkowe funkcje społeczne, takie jak działania w ramach polityki senioralnej, wykorzystując istniejącą infrastrukturę bardziej elastycznie.
Jednym z rozwiązań jest stworzenie zespołu szkół podstawowych lub przekształcenie niewielkich placówek (liczących do 70 uczniów) w szkoły filialne, zwłaszcza gdy liczba uczniów w klasach I–III jest mniejsza niż 12. Uczniowie objęci wychowaniem przedszkolnym w takich szkołach będą mogli uczęszczać na zajęcia świetlicowe i otrzymywać podwieczorek.
Projekt uwzględnia również możliwość przekazania prowadzenia szkoły podstawowej sąsiedniej gminie w sytuacji, gdy ostatnia placówka edukacyjna w gminie ma zostać zlikwidowana z powodu niekorzystnych prognoz demograficznych. Takie rozwiązanie, po uzyskaniu akceptującej opinii kuratora, zapewni uczniom dostęp do edukacji, bezpłatny transport do szkoły obwodowej oraz ureguluje kwestie finansowe pomiędzy samorządami.
Autorzy noweli podkreślają, że wykorzystanie infrastruktury szkół nie powinno wpływać negatywnie na warunki nauki. Celem tych zmian jest zapewnienie alternatywy dla likwidacji placówek, które pełnią ważną rolę w lokalnych wspólnotach.
