Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła kontrolę systemu pomocy dla osób z niepełnosprawnościami oraz ich opiekunów, ujawniając poważne braki w realizacji programów asystencji osobistej oraz opieki wytchnieniowej finansowanych ze środków Funduszu Solidarnościowego. Rezultaty kontroli budzą niepokój, zwracając uwagę na szereg nieprawidłowości w rozliczaniu i zapewnieniu ciągłości wsparcia.
Kluczowym problemem okazał się brak ciągłości w pomocy, wynikający z opóźnień w podpisywaniu umów między instytucjami publicznymi a organizacjami pozarządowymi. Opóźnienia te skutkowały przerwami w dostępie do koniecznej pomocy na początku roku, ograniczając zakres dostępnych usług.
NIK zwróciła także uwagę na kwestie dotyczące finansowania oraz dokumentacji. W niektórych przypadkach asystenci mieli świadczyć usługi jednocześnie w różnych miejscach, a godziny pracy były wykazywane w kilku programach jednocześnie, co rodzi wątpliwości co do rzetelności rozliczeń. Ponadto zdarzały się sytuacje, gdy organizacje finansowane były podwójnie za te same usługi, co skutkowało wypłatami za pracę nie wykonaną.
Nieprawidłowości finansowe wykryte przez kontrolerów osiągnęły łączną wartość prawie 2,9 mln zł, z czego część środków została już skorygowana i zwrócona przez organizacje. Dodatkowo, kontrola ujawniła poważne uchybienia w prowadzeniu dokumentacji finansowej, w tym nieprawidłowości księgowe oraz wydatki niemożliwe do potwierdzenia dokumentami, na sumę przekraczającą 372 tys. zł.
W związku z istotnymi niedociągnięciami NIK wystosowała 37 wniosków i zaleceń, w tym dotyczących poprawy monitorowania systemu, zwrotu niesłusznie pobranych środków oraz konieczności przyspieszenia procedur umownych. NIK podkreśla potrzebę zmian w systemie, by wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami było dostępne nieprzerwanie.
Projekt ustawy w Sejmie na temat asystencji osób z niepełnosprawnościami może przyczynić się do stabilizacji systemu, m.in. poprzez możliwość przyznawania wsparcia na okresy dłuższe niż rok, co zostało zarekomendowane przez NIK jako istotny krok w eliminacji obecnych braków.
