Wraz z początkiem okresu prac sezonowych i dorywczych rośnie liczba ofert zatrudnienia w branżach takich jak prace przy zbiorach, gastronomia, hotelarstwo, budownictwo i usługi. Ogłoszenia pojawiają się w mediach społecznościowych, na portalach z ofertami pracy oraz za pośrednictwem znajomych. Wzmożona aktywność na rynku pracy zwiększa również ryzyko napotkania nieuczciwych propozycji.
Niebezpieczeństwa i sygnały ostrzegawcze
- Oferty obiecujące nadzwyczaj wysokie wynagrodzenie bez jasnego opisania obowiązków.
- Unikanie podawania konkretnych informacji o warunkach pracy, wynagrodzeniu lub miejscu wykonywania obowiązków.
- Wymogi szybkiego wyjazdu lub presja na natychmiastowe podjęcie pracy.
- Żądanie przekazania dokumentów tożsamości bez uzasadnionej potrzeby lub zatrzymywanie ich przez pracodawcę.
- Brak pisemnych ustaleń dotyczących zatrudnienia, wynagrodzenia i czasu pracy.
- Ograniczanie kontaktu z bliskimi, brak możliwości swobodnego opuszczania miejsca pracy, niewypłacanie należnego wynagrodzenia — symptomy mogące wskazywać na wykorzystywanie pracownika.
Praca przymusowa
Praca przymusowa polega na wykonywaniu pracy lub usług pod presją, groźbą, przymusem lub w warunkach ograniczających wolność osoby zatrudnionej. Do przejawów takiego wykorzystywania zalicza się m.in. zatrzymywanie dokumentów, odcinanie od kontaktu z bliskimi, uniemożliwianie opuszczenia miejsca pracy oraz niewypłacanie umówionego wynagrodzenia. Zjawisko to może dotyczyć obywateli polskich i cudzoziemców i występować zarówno za granicą, jak i na terytorium Polski.
Zalecane zasady bezpieczeństwa przed podjęciem pracy
- Wymagaj jasnych, pisemnych warunków zatrudnienia: zakres obowiązków, stawka wynagrodzenia, czas pracy, miejsce zakwaterowania i odpowiednie dane pracodawcy.
- Weryfikuj pracodawcę: sprawdź dane firmy, adres, opinie i referencje. Poproś o kontakt do wcześniejszych pracowników lub referencje.
- Nie przekazuj dokumentów tożsamości, pieniędzy ani innych wartościowych przedmiotów osobom, które tego żądają bez uzasadnionych podstaw.
- Zachowaj ostrożność wobec ofert wymagających natychmiastowego wyjazdu lub podejmowania pracy bez wcześniejszych ustaleń.
- Przed wyjazdem zostaw bliskim: adres miejsca zakwaterowania, dane pracodawcy, numer telefonu, planowany czas pobytu oraz kopie najważniejszych dokumentów.
- Ustal z rodziną hasło bezpieczeństwa — słowo lub zwrot, który pozwoli dyskretnie zakomunikować potrzebę pomocy.
- Korzystaj z dostępnych narzędzi technologicznych: udostępnianie położenia w czasie rzeczywistym, przesyłanie zdjęć miejsca zakwaterowania lub miejsca pracy.
- Zapisz i miej pod ręką numery alarmowe obowiązujące w kraju pobytu oraz dane kontaktowe najbliższej polskiej placówki dyplomatycznej lub konsularnej.
Postępowanie w przypadku podejrzenia przestępstwa lub zagrożenia
W razie podejrzenia wykorzystywania do pracy przymusowej, zagrożenia bezpieczeństwa lub popełnienia przestępstwa należy jak najszybciej skontaktować się z odpowiednimi służbami — policją lub innymi właściwymi organami ścigania. Kontakt z polską placówką dyplomatyczną lub konsularną może być niezbędny w przypadku pobytu za granicą. Szybkie przekazanie informacji odpowiednim służbom ma kluczowe znaczenie dla ochrony zdrowia, wolności i życia.
