Z dniem 1 stycznia 2026 roku w życie wejdzie istotna nowelizacja dotycząca funkcjonowania sołtysów i zarządzania przez nich sołectwami. Nowe regulacje wprowadzają szereg zmian, które będą miały wpływ na codzienną pracę sołtysów oraz na strukturę zarządzania lokalnymi społecznościami.
Po pierwsze, każdy sołtys będzie objęty obowiązkowym ubezpieczeniem od odpowiedzialności cywilnej (OC) oraz ubezpieczeniem od następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW). Ma to na celu zapewnienie ochrony prawnej zarówno sołtysom, jak i mieszkańcom w przypadku ewentualnych błędów, wypadków czy szkód powstałych podczas wykonywania obowiązków.
Wprowadzona zostanie również instytucja konwentów sołtysów, będących organami doradczymi dla wójtów. Ich zadaniem będzie opiniowanie spraw dotyczących sołectw, planowanie inwestycji oraz udział w konsultacjach decyzji istotnych dla lokalnych społeczności. Nowelizacja przewiduje również możliwość przyznawania przez wójta diet i zwrotu kosztów podróży sołtysom uczestniczącym w pracach konwentu. Zmiana ustawy pozwoli także na tworzenie młodzieżowych rad sołectw. Do tej pory podobne rady działały jedynie na poziomie gmin. Teraz młodzi mieszkańcy wsi będą mogli formalnie współdecydować o lokalnych inicjatywach, zdobywać doświadczenie i wpływać na kierunek rozwoju swoich miejscowości.
Kolejną ważną zmianą jest upoważnienie sołtysów do zawierania umów w imieniu sołectwa, co do tej pory miało miejsce w ramach działalności nieformalnej. To krok, który pozwala na profesjonalizację zarządzania majątkiem gminnym na szczeblu lokalnym.
Nowelizacja ustawy otwiera ponadto drogę dla młodzieżowych rad wsi, które będą miały możliwość formalnego wpływania na inicjatywy w sołectwach oraz zdobywania cennego doświadczenia.
Zmiany ustawowe doprecyzowują także kwestie zarządzania funduszem sołeckim, umożliwiając burmistrzom, prezydentom miast oraz wójtom na szybkie odrzucanie wniosków, które nie spełniają wymogów prawnych. Ponadto przewidują możliwość ubiegania się o środki przez inne jednostki pomocnicze, takim jak osiedla czy dzielnice..
Ostatecznie reforma ta profesjonalizuje rolę sołtysa, przyznając mu rzeczywiste uprawnienia i obowiązki, ale też zwiększając jego odpowiedzialność. Od 2026 roku sołtysi nie będą jedynie przedstawicielami społeczności, ale też pełnoprawnymi uczestnikami struktury samorządu, którzy będą mieli realny wpływ na kształtowanie lokalnej polityki.
