Ponad połowa Polaków powyżej 15. roku życia nie sięgnęła w 2025 roku po ani jedną książkę — wynika z najnowszego raportu Biblioteki Narodowej. Dane wskazują na utrzymanie się poziomu czytelnictwa na stabilnym, lecz niskim poziomie oraz na jednoczesne przesunięcia w sposobie korzystania z literatury.
Z deklaracji respondentów wynika, że przynajmniej jedną książkę w ciągu roku przeczytało 41 proc. badanych — tyle samo co rok wcześniej. Odsetek osób czytających regularnie (siedem i więcej książek rocznie) pozostaje niezmienny i wynosi 7 proc. populacji.
W strukturze społecznej czytelników widać wyraźne różnice. Kobiety sięgają po książki częściej niż mężczyźni — odpowiednio 47 proc. wobec 34 proc. Najaktywniejszą grupą wiekową pozostaje młodzież w wieku 15–18 lat, gdzie czyta ponad połowa badanych. Wysokie wskaźniki czytelnictwa notowane są także w największych ośrodkach miejskich: w miastach powyżej 500 tysięcy mieszkańców odsetek czytelników sięga 71 proc.
Raport potwierdza zależność między wykształceniem, nawykami wyniesionymi z domu a poziomem czytelnictwa — im wyższe wykształcenie i silniejsze wzorce czytelnicze w rodzinie, tym większa skłonność do czytania. Na wybory czytelnicze wpływają też preferencje gatunkowe; najpopularniejsze są kryminały i literatura sensacyjna — 27 proc. czytelników deklaruje sięgnięcie po tego typu tytuły. Dalej plasują się powieści obyczajowe, romanse oraz literatura faktu.
Wśród najczęściej wymienianych autorów raport wskazuje na stałe zainteresowanie zarówno twórcami współczesnymi, jak i klasyką. Od kilku lat liderem pozostaje Remigiusz Mróz. W czołówce znajdują się także Stephen King, Henryk Sienkiewicz, J.K. Rowling oraz Andrzej Sapkowski. W dalszych pozycjach pojawiają się m.in. Bolesław Prus, Katarzyna Bonda, Nicholas Sparks, George Orwell i Adam Mickiewicz.
Analiza sposobów pozyskiwania i konsumpcji książek pokazuje istotne przemiany. W 2025 roku 19 proc. czytelników zadeklarowało korzystanie z bibliotek publicznych — to wyraźny wzrost względem wcześniejszych lat i wynik przewyższający stan sprzed pandemii. Jednocześnie spada znaczenie zakupu książek oraz korzystania z własnych księgozbiorów; coraz więcej osób sięga po pozycje wypożyczane zamiast kupowanych lub otrzymywanych w prezencie.
Rosnącą rolę odgrywają też formy cyfrowe — e-booki i audiobooki, zwłaszcza udostępniane przez biblioteki w formie kodów dostępu. Z tej formy korzystają szczególnie fani fantastyki. Na liście najgłośniejszych tytułów ubiegłego roku znalazły się zarówno nowości (w tym nowe książki Andrzeja Sapkowskiego), jak i utrzymujące się od lat bestsellery oraz głośne publikacje z zakresu literatury faktu, w tym prace historyczne i społeczne.
Badanie zostało przeprowadzone na reprezentatywnej próbie ponad 2 000 osób metodą bezpośrednich wywiadów. Biblioteka Narodowa zaznacza, że wyniki odnoszą się do deklarowanych praktyk czytelniczych — niezależnie od formy książki czy sposobu jej pozyskania — i nie są tożsame ze statystykami sprzedaży czy wypożyczeń.